Nàng thì chiếc bóng song mai,
Đêm thâu đằng đẵng, nhặt cài then mây.
Sân rêu chẳng vẽ dấu giầy,
Cỏ cao hơn thước, liễu gầy vài phân.
Đoái thương muôn dặm tử phần
Hồn quê theo ngọn mây Tần xa xa;
Xót thay huyên cỗi xuân già,
Tấm lòng thương nhớ, biết là có nguôi.
Chốc là mười mấy năm trời,
Còn ra khi đã da mồi tóc sương.
Tiếc thay chút nghĩa cũ càng,
Dẫu lìa ngó ý còn vương tơ lòng!
Duyên em dù nối chỉ hồng,
May ra khi đã tay bồng tay mang.
Tấc lòng cố quốc tha hương,
Đường kia nỗi nọ ngổn ngang bời bời.
Cánh hồng bay bổng tuyệt vời,
Đã mòn con mắt phương trời đăm đăm.
Đêm ngày luống những âm thầm,
Lửa binh đâu đã ầm ầm một phương,
Ngất trời sát khí mơ màng,
Đầy sông kình ngạc, chật đường giáp binh.
Người quen kẻ thuộc chung quanh
Nhủ nàng hãy tạm lánh mình một nơi.
Nàng rằng: Trước đã hẹn lời,
Dẫu trong nguy hiểm dám rời ước xưa.
Còn đương dùng dắng ngẩn ngơ
Mái ngoài đã thấy bóng cờ tiếng loa.
Giáp binh kéo đến quanh nhà,
Đồng thanh cùng gửi: nào là phu nhân?
Hai bên mười vị tướng quân,
Đặt gươm, cởi giáp, trước sân khấu đầu.
Cung nga, thể nữ nối sau,
Rằng: Vâng lệnh chỉ rước chầu vu qui.
Sẵn sàng phượng liễn loan nghi,
Hoa quan phấp phới hà y rỡ ràng.
Dựng cờ, nổi trống lên đàng,
Trúc tơ nổi trước, kiệu vàng theo sau.
Hoả bài tiền lộ ruổi mau,
Nam đình nghe động trống chầu đại doanh.
Kéo cờ lũy, phát súng thành,
Từ công ra ngựa, thân nghênh cửa ngoài.
Rỡ mình, là vẻ cân đai,
Hãy còn hàm én mày ngài như xưa.
Cười rằng: Cá nước duyên ưa,
Nhớ lời nói những bao giờ hay không?
Anh hùng mới biết anh hùng,
Rầy xem phỏng đã cam lòng ấy chưa?
Nàng rằng: Chút phận ngây thơ,
Cũng may dây cát được nhờ bóng cây.
Đến bây giờ mới thấy đây,
Mà lòng đã chắc những ngày một hai.
Cùng nhau trông mặt cả cười,
Dan tay về chốn trướng mai tự tình.
Tiệc bày thưởng tướng khao binh
Om thòm trống trận, rập rình nhạc quân.
Vinh hoa bõ lúc phong trần,
Chữ tình ngày lại thêm xuân một ngày.
Trong quân có lúc vui vầy,
Thong dong mới kể sự ngày hàn vi:
Khi Vô Tích, khi Lâm Tri,
Nơi thì lừa đảo, nơi thì xót thương.
Tấm thân rày đã nhẹ nhàng,
Chút còn ân oán đôi đàng chưa xong.
Từ Công nghe nói thủy chung,
Bất bình nổi trận đùng đùng sấm vang.
Nghiêm quân tuyển tướng sẵn sàng,
Dưới cờ một lệnh vội vàng ruổi sao.
Ba quân chỉ ngọn cờ đào,
Đạo ra Vô Tích, đạo vào Lâm Tri,
Mấy người phụ bạc xưa kia,
Chiếu danh tầm nã bắt về hỏi tra.
Lại sai lệnh tiễn truyền qua,
Giữ giàng họ Thúc một nhà cho yên.
Mụ quản gia, vãi Giác Duyên,
Cũng sai lệnh tiễn đem tin rước mời.
Thệ sư kể hết mọi lời,
Lòng lòng cũng giận, người người chấp uy!
Đạo trời báo phục chỉn ghê,
Khéo thay! Một mẻ tóm về đầy nơi,
Quân trung gươm lớn áo dài,
Vệ trong thị lập, cơ ngoài song phi.
Sẵn sàng tề chỉnh uy nghi,
Bác đồng chật đất, tinh kỳ rợp sân.
Trướng hùm mở giữa trung quân,
Từ Công sánh với phu nhân cùng ngồi.
Tiên nghiêm trống chửa dứt hồi
Điểm danh trước dẫn chực ngoài cửa viên.
Từ rằng: ân, oán hai bên,
Mặc nàng xử quyết báo đền cho minh
Nàng rằng: Nhờ cậy uy linh,
Hãy xin báo đáp ân tình cho phu.
Báo ân rồi sẽ trả thù.
Từ rằng: Việc ấy phó cho mặc nàng.
Cho gươm mời đến Thúc lang,
Mặt như chàm đổ, mình giường giẽ run.
Nàng rằng: Nghĩa trọng nghìn non,
Lâm Tri người cũ, chàng còn nhớ không?
Sâm Thương chẳng vẹn chữ tòng,
Tại ai, há dám phụ lòng cố nhân?
Gấm trăm cuốn bạc nghìn cân,
Tạ lòng dễ xứng, báo ân gọi là!
Vợ chàng quỷ quái tinh ma,
Phen này kẻ cắp bà già gặp nhau!
Kiến bò miệng chén chưa lâu,
Mưu sâu cũng trả nghĩa sâu cho vừa.
Thúc Sinh trông mặt bấy giờ,
Mồ hôi chàng đã như mưa ướt đầm.
Lòng riêng mừng sợ khôn cầm,
Sợ thay mà lại mừng thầm cho ai.
Mụ già, sư trưởng thứ hai,
Thoắt đưa đến trước vội mời lên trên:
Dắt tay mở mặt cho nhìn:
Hoa Nô kia với Trạc Tuyền cũng tôi.
Nhớ khi lỡ bước xẩy vời,
Non vàng chưa dễ đền bồi tấm thương.
Nghìn vàng gọi chút lễ thường,
Mà lòng phiếu mẫu mấy vàng cho cân?
Hai người, trông mặt tần ngần,
Nửa phần khiếp sợ, nửa phần mừng vui.
Nàng rằng: Xin hãy dốn ngôi,
Xem cho rõ mặt, biết tôi báo thù!
Kíp truyền chư tướng hiến phù,
Lại đem các tích phạm tù hậu tra.
Dưới cờ, gươm tuốt nắp ra,
Chính danh thủ phạm tên là Hoạn Thư.
Thoạt trông nàng đã chào thưa:
Tiểu thư cũng có bây giờ đến đây?
Đàn bà dễ có mấy tay,
Đời xưa mấy mặt đời này mấy gan?
Dễ dàng là thói hồng nhan,
Càng cay nghiệt lắm càng oan trái nhiều!
Hoạn Thư hồn lạc phách xiêu,
Khấu đầu dưới trướng, liệu điều kêu ca.
Rằng: Tôi chút dạ đàn bà,
Ghen tuông thì cũng người ta thường tình,
Nghĩ cho khi gác viết kinh,
Với khi khỏi cửa dứt tình chẳng theo.
Lòng riêng riêng những kính yêu;
Chồng chung, chưa dễ ai chiều cho ai.
Trót lòng gây việc chông gai,
Còn nhờ lượng bể thương bài nào chăng?
Khen cho: Thật đã nên rằng,
Khôn ngoan đến mực nói năng phải lời,
Tha ra thì cũng may đời,
Làm ra thì cũng ra người nhỏ nhen.
Đã lòng tri quá thì nên,
Truyền quân lệnh xuống trường tiền tha ngay.
Tạ lòng lạy trước sân may,
Cửa viên lại dắt một dây dẫn vào,
Nàng rằng: Lồng lộng trời cao,
Hại nhân, nhân hại sự nào tại ta?
Trước là Bạc Hạnh, Bạc Bà,
Bên là Ưng, Khuyển, bên là Sở Khanh.
Tú Bà cùng Mã Giám Sinh,
Các tên tội ấy đáng tình còn sao?
Lệnh quân truyền xuống nội đao,
Thề sao thì lại cứ sao gia hình,
Máu rơi thịt nát tan tành,
Ai ai trông thấy hồn kinh phách rời.
Cho hay muôn sự tại trời,
Phụ người, chẳng bõ khi người phụ ta!
Mấy người bạc ác tinh ma,
Mình làm mình chịu kêu mà ai thương.
Ba quân đông mặt pháp trường,
Thanh thiên, bạch nhật rõ ràng cho coi.
Việc nàng báo phục vừa rồi,
Giác Duyên vội vã gởi lời từ qui.
Nàng rằng: Thiên tải nhất thì,
Cố nhân đã dễ mấy khi bàn hoàn.
Rồi đây bèo hợp mây tan,
Biết đâu hạc nội mây ngàn là đâu!
Sư rằng: Cũng chẳng bao lâu,
Trong năm năm lại gặp nhau đó mà.
Nhớ ngày hành cước phương xa,
Gặp sư Tam Hợp vốn là tiên tri.
Bảo cho hội ngộ chi kỳ,
Năm nay là một nữa thì năm năm.
Mới hay tiền định chẳng lầm,
Đã tin điều trước ắt nhằm việc sau.
Còn nhiều ân ái với nhau,
Cơ duyên nào đã hết đâu vội gì?
Nàng rằng: Tiền định tiên tri,
Lời sư đã dạy ắt thì chẳng sai.
Họa bao giờ có gặp người,
Vì tôi cậy hỏi một lời chung thân.
Giác Duyên vâng dặn ân cần,
Tạ từ thoắt đã dời chân cõi ngoài.
Kiều’s lonely left behind.
Her nights’ endless. Her life’s single.
There’s no sign of people.
Grass grows tall. Willows grow thinner.
She feels the nostalgia,
The homesickness lingered in clouds.
“How’re my mom, dad right now?
Was their sadness somehow allayed?
Ten years have passed. If they’re
Alive, they would be aged wrinklies.
For my first love, sorry.
We’re done, still memories will stay!
If my sis took my place,
Now they should have many children.”
Her home’s reminiscence’
Like spinning threads, woven in mind.
While the roc’s soaring high,
The wife looks at the sky, lonely.
She’s living quietly.
Then the war suddenly comes near.
Rage fills the atmosphere.
There’re many ships, many soldiers.
Nearby friends, with neighbors
Tell her to seek shelter for now.
Kiều says: “We had our vows.
Even in risk, I shall handle.”
While her mind’s not settled,
Outside, there’re flags, and the gong sounds.
All the forces surround
Her house and asks: “Who’s our Lady?”
There’re ten military
Generals greet, curtsy to her.
Then come the maids, and girls.
All say: “By Lord orders, please come!”
On the phoenix sedan,
Her bright headdress, and garms flutter.
After drumbeats, banners,
The strings, and lutes start the parade.
A herald leads the way.
From South court resonate the drums.
People raise flags, fire guns.
Từ rides, greets his woman outside.
Noble in his attire,
The man’s still buff, with wide shoulder.
He smiles: “Fish met water!
Remembered what I promised you?
Heroine knew hero’s will.
You see. I’m back. Are you happy?”
Kiều says: “Slim destiny.
And then I luckily met you.
Though our dream’ve just come true,
‘Bout your success, I’m, too, certain.”
The two see, laugh, and then
They go towards the main center.
In music, feasts’ ordered
With drums. Từ Hải honours his men.
Glory makes up for pain.
Love is much better than ever.
In a time of pleasure,
Kiều tells Từ Hải ’bout her story:
When in Vô Tích, Lâm Tri,
All the sadness, and deceptions.
“I’m now free of burden.
Time to, perhaps, return favor.”
Từ hears her words from the
Start to finish, throws a fury.
Từ readies his army
To follow his hurried orders.
Troops’ sent, in red banners.
One to Vô Tích, one to Lâm Tri.
Those who once had deceived’
Captured for inquiry later.
Also, a messenger
Sent to protect Hoạn Thư’s household.
Giác Duyên Abbot’s announced,
And called for with the housekepper.
Hearing the roots, all the
Soldiers then pledge with the tantrums.
Heaven’s justice is done
In one haul, everyone’s captured.
With many sword soldiers,
The place’s stood guard over fully.
In yard, all’re set neatly:
Many flags, with many weapons.
In middle position,
Lord Từ, and his woman sit. Then
When the drums’ yet to end,
Captives are brought to stand outdoors.
Từ says: “Now it’s all yours.
You can pay off old scores freely.”
Kiều says: “Thanks, Lord. To me,
First to reward benefactors.
Then I’ll deal with rancours.”
Từ says: “Do whatever you want!”
Thúc is the first advanced.
His face’s pallid. His stance’s shaky.
Kiều says: “Our love’s heavy.
Lâm Tri, old love, you remember?
Sadly our love’s over.
Whose faults? I would never betray.
These silvers, with brocades’
Not really much, but my thank you.
Your wife’s wicked, and skilled.
This time she’ll meet a real rival!
The ant’s just off the bowl
Now’ll pay her back for foul actions.
Thúc’s face, at that moment,
Heavily sweats like rain pouring.
Joy for Kiều, but he’s in
The same time worrying ’bout Thư.
The nun, and housekeeper
Are invited to the seats. Then
Kiều says, and grabs their hands:
“The old Hoa, with Trạc Tuyền’ both me.
Your kind-hearted pities,
Even big bucks can’t recompense.
Thousand gold’s just my thanks.
Though your kindness’ beyond money.”
The two’re perflexed highly,
Partly in bliss, partly surprised.
Kiều says: “Please sit, and stay,
Shortly to witness my vengeance!”
All the captive persons
With all the evidence’ called for.
Under unsheathed sabres
Comes the main offender Hoạn Thư.
Kiều sourly greets the girl:
“Oh your Highness’ finally here?
Woman with such trickery,
Wits, and guts’ not easy to find.
But you should have been nice,
Now you will reap what I suffered!”
Hoạn Thư hears that, staggered.
She bows, and explains her reasons
That: “I’m a weak woman.
Being jealous’ not unusual.
Think ’bout when at temple,
And no pursuit after your leave.
Though I have empathy,
Husband is not easy to share.
For my ill deeds, I dare
Ask your Highness for clemency.”
“You are exemplary!
Such cleverness, such reasonings.
To spare you, it’s blessing.
Not to spare, it’s grudging of me.
If you’re indeed sorry,
I will instruct to release you.”
Thư bows in gratitude,
While they put up the few villains.
That: “Under this Heaven,
Sow torments, reap torments.” Kiều says.
And then Hạnh, his auntie,
Sở Khanh, Ưng, Khuyển, the delinquents.
Tú, and Mã, that student
They are all punishment-worthy.
Torturers’ set ready.
Tortures’ accordingly performed.
Blood’s flown, flesh’s ripped from bones.
By the scene, everyone’s in fright.
Everything’s up to fate.
Betray, sure get betrayed later!
For the wicked people,
The sowed, and reaped all the results.
All the troops guard around,
In daylight, watching those dramas.
When vengeance’s just over,
Giác Duyên takes leave in a hurry.
“It’s once in centuries,”
Kiều says, “soulmates can see others.”
“Once the cloud has dispersed,
How long ’til it gathers again?”
Giác says: “Not that long, friend.
We’re due to meet within five years.
It’s in my past journey,
I saw Tam Hợp, a seer sister.
She told we would gather
This year, and next’s half-a-decade.
This time it’s accurate.
It’ll so be accurate later.
Fate still binds us people.
Still chance to meet, so no worry.”
Kiều says: “Predestiny!
What the nun said’ maybe the case.
If you will, just in case,
Meet her, please ask ’bout my future.”
Giác Duyên accepts the girl,
Says bye, and thus on the way out.
Mica Huynh 