Gần miền có một mụ nào,
Đưa người viễn khách tìm vào vấn danh.
Hỏi tên rằng: Mã Giám sinh.
Hỏi quê, rằng: Huyện Lâm Thanh cũng gần.
Quá niên trạc ngoại tứ tuần,
Mày râu nhẵn nhụi, áo quần bảnh bao.
Trước thầy sau tớ lao xao
Nhà băng đưa mối rước vào lầu trang.
Ghế trên ngồi tót sỗ sàng,
Buồng trong mối đã giục nàng kíp ra.
Nỗi mình thêm tức nỗi nhà,
Thềm hoa một bước, lệ hoa mấy hàng!
Ngại ngùng giợn gió e sương,
Nhìn hoa bóng thẹn, trông gương mặt dày.
Mối càng vén tóc bắt tay,
Nét buồn như cúc, điệu gầy như mai.
Đắn đo cân sắc cân tài,
Ép cung cầm nguyệt, thử bài quạt thơ.
Mặn nồng một vẻ một ưa,
Bằng lòng khách mới tùy cơ dặt dìu.
Rằng: Mua ngọc đến Lam Kiều,
Sính nghi xin dạy bao nhiêu cho tường?
Mối rằng: đáng giá nghìn vàng,
Gấp nhà nhờ lượng người thương dám nài.
Cò kè bớt một thêm hai,
Giờ lâu ngã giá vàng ngoài bốn trăm.
Một lời thuyền đã êm dằm
Hãy đưa canh thiếp trước cầm làm ghi.
Định ngày nạp thái vu qui,
Tiền lưng đã sẵn việc gì chẳng xong!
Một lời cậy với Chung công,
Khất từ tạm lĩnh Vương ông về nhà.
Thương tình con trẻ cha già,
Nhìn nàng ông những máu sa ruột dàu:
Nuôi con những ước về sau,
Trao tơ phải lứa, gieo cầu đáng nơi.
Trời làm chi cực bấy trời,
Này ai vu thác cho người hợp tan!
Búa rìu bao quản thân tàn,
Nỡ đầy đọa trẻ, càng oan khốc già.
Một lần sau trước cũng là,
Thôi thì mặt khuất chẳng thà lòng đau!
Theo lời càng chảy dòng châu,
Liều mình ông rắp gieo đầu tường vôi.
Vội vàng kẻ giữ người coi,
Nhỏ to nàng lại tìm lời khuyên can:
Vẻ chi một mảnh hồng nhan,
Tóc tơ chưa chút đền ơn sinh thành.
Dâng thư đã thẹn nàng Oanh,
Lại thua ả Lý bán mình hay sao?
Cỗi xuân tuổi hạc càng cao,
Một cây gánh vác biết bao nhiêu cành.
Lòng tơ dù chẳng dứt tình,
Gió mưa âu hẳn tan tành nưóc non.
Thà rằng liều một thân con,
Hoa dù rã cánh, lá còn xanh cây.
Phận sao đành vậy cũng vầy,
Cầm như chẳng đậu những ngày còn xanh.
Cũng đừng tính quẩn lo quanh,
Tan nhà là một thiệt mình là hai.
Phải lời ông cũng êm tai,
Nhìn nhau giọt vắn giọt dài ngổn ngang.
Mái ngoài họ Mã vừa sang,
Tờ hoa đã ký, cân vàng mới trao.
Trăng già độc địa làm sao?
Cầm dây chẳng lựa buộc vào tự nhiên.
Trong tay đã sẵn đồng tiền,
Dầu lòng đổi trắng thay đen khó gì!
Họ Chung ra sức giúp vì,
Lễ tâm đã đặt, tụng kỳ cũng xong.
Việc nhà đã tạm thong dong,
Tinh kỳ giục giã đã mong độ về.
Một mình nàng ngọn đèn khuya,
Áo dầm giọt lệ, tóc xe mối sầu.
Phận dầu, dầu vậy cũng dầu,
Xót lòng đeo đẳng bấy lâu một lời!
Công trình kể biết mấy mươi.
Vì ta khăng khít, cho người dở dang.
Thề hoa chưa ráo chén vàng,
Lỗi thề thôi đã phụ phàng với hoa.
Trời Liêu non nước bao xa.
Nghĩ đâu rẽ cửa chia nhà tự tôi.
Biết bao duyên nợ thề bồi.
Kiếp này thôi thế thì thôi còn gì.
Tái sinh chưa dứt hương thề.
Làm thân trâu ngựa đền nghì trúc mai.
Nợ tình chưa trả cho ai,
Khối tình mang xuống tuyền đài chưa tan.
Nỗi riêng riêng những bàng hoàng,
Dầu chong trắng đĩa lệ tràn thấm khăn.
Thúy Vân chợt tỉnh giấc xuân,
Dưới đèn ghé đến ân cần hỏi han:
Cơ trời dâu bể đa đoan,
Một nhà để chị riêng oan một mình,
Cớ chi ngồi nhẫn tàn canh?
Nỗi riêng còn mắc mối tình chi đây?
Rằng: Lòng đương thổn thức đầy,
Tơ duyên còn vướng mối này chưa xong.
Hở môi ra cũng thẹn thùng,
Để lòng thì phụ tấm lòng với ai.
Cậy em, em có chịu lời,
Ngồi lên cho chị lạy rồi sẽ thưa.
Giữa đường đứt gánh tương tư,
Loan giao chắp mối tơ thừa mặc em.
Kể từ khi gặp chàng Kim,
Khi ngày quạt ước, khi đêm chén thề.
Sự đâu sóng gió bất kỳ,
Hiếu tình khôn lẽ hai bề vẹn hai!
Ngày xuân em hãy còn dài,
Xót tình máu mủ, thay lời nước non.
Chị dù thịt nát xương mòn,
Ngậm cười chín suối hãy còn thơm lây.
Chiếc thoa với bức tờ mây,
Duyên này thì giữ vật này của chung.
Dù em nên vợ nên chồng,
Xót người mệnh bạc, ắt lòng chẳng quên.
Mất người còn chút của tin,
Phím đàn với mảnh hương nguyền ngày xưa.
Mai sau dầu có bao giờ.
Đốt lò hương ấy, so tơ phím này.
Trông ra ngọn cỏ lá cây,
Thấy hiu hiu gió thì hay chị về.
Hồn còn mang nặng lời thề,
Nát thân bồ liễu, đền nghì trúc mai;
Dạ đài cách mặt khuất lời,
Rẩy xin chén nước cho người thác oan.
Bây giờ trâm gẫy bình tan,
Kể làm sao xiết muôn vàn ái ân.
Trăm nghìn gửi lại tình quân,
Tơ duyên ngắn ngủi có ngần ấy thôi.
Phận sao phận bạc như vôi,
Đã đành nước chẩy hoa trôi lỡ làng.
Ôi Kim lang! Hỡi Kim lang!
Thôi thôi thiếp đã phụ chàng từ đây!
Cạn lời hồn ngất máu say,
Một hơi lặng ngắt đôi tay giá đồng.

There’s an old hag woman
Who brings a big client, questions:
Your name? Mã, the student.
Your place? I’m at Lâm Thanh city.
He is approx forty,
With trimmed face, with neatly groomed clothes.
With noisy kids followed,
Mã’s invited to the chamber.
Rudely, he takes first chair,
While they are urging her quickly.
Own’s and home’s misery
Grieve her. Tears split as she’s walking.
The blooms fear fog and wind,
She fears her look now in mirror.
Her face’s flaunted to show
The pale look of aster’s beauty.
Her talent with body
Are measured carefully by them.
Her traits all spark the charms.
Pleasured, the guest makes some bargains.
“I’ll bring her back Lam Điền.
What’s the price of wedding presents?”
“This beauty worths thousands.
But in her circumstance, depends!”
The price discussed descends
To four hundreds eventually.
The deal ends up smoothly,
They give names, with particulars.
Set the day of nuptial,
Matter with cash is no matter.
They come to let Chung know
To free Vương first in the meanwhile.
Sad for old dad, naive child.
Vương sees Kiều with sorrowful pains.
“I always hope you can
Marry a good husband you like.
Heaven ah! God ah! Why
Would you do this to my daughter?
I don’t care death hammer,
Why grieve my kids, agonize me?
I’ll die eventually.
I’d prefer death to these torture.”
He cries, tears split over.
Then plunges his head to the brick wall.
They quickly stop his go.
Kiều calms him with consolation:
“I am your bad children,
Haven’t, since birth, returned favor.
As I cannot beg, so
I sell me off for your payment.
You’re like a weak old trunk
That still has much burden to bear.
Please you! Forget me leh!
Or we will have despairs shortly.
Better give up on me
Abandon twigs to preserve tree.
What will be, let it be,
As I’d been dead since the old days.
Stop your useless worries,
They bring illness, and grieve others.”
Persuaded by her,
Vương sees her, sheds sorrowful tears.
Meanwhile, Mã’s just come near.
They sign the pledge, get dear money.
How mean the god can be
To unite such matrimony!
For people with money,
Black white, white black, easy to change.
With old Chung’s helping hand,
They bribe and that case ends quickly.
It’s quiet finally
The time of wedding is coming.
Kiều’s in the dead evening
Hair weaves with griefs, clothes clings wetly.
“What will be, let it be.
Sad for who’s thus persevered!
All of his endearvours’
Due to my bad, to no avail.
Although our ship’s just sailed,
Our vows of love, I failed, sorry.
Liêu Dương’s faroff, maybe
He thinks it’s treachery of mine.
All of the oaths turn lies,
If life’s like this, this life’s over.
If there’s a life after,
I swear to make reparation.
Your love, I’ve yet returned,
I’ll bring it, insolvent, till end.”
Kiều is engrossed in pains.
The tears soak up, the lamp glimmers.
Thúy Vân wakes up from doze,
Comes close and talks to her warmly:
“What painful destiny!
Home’s unjustice, only you bear.
This late, why you’re still there?
It’s ’bout the love you care deeply?
Kiều says: “My heart’s soggy.
My unfinished love is haunting.
I feel so bad saying,
But to keep it is improper.
Beg you, can help sister?
I bow, you sit, here’s the story.
Red string breaks suddenly,
Could you help sis mend the old ties?
Since I met that Kim guy,
We’d vowed day oaths and night statements.
Who knows this would happen,
Duty and love, couldn’t choose both!
You still have good time, so
Pity your sis, shoulder my guilt.
Despite distress, I will
Smile at my death, wish you happy.
Here’re our love tokens, please
Keep the bracelets, keep these papers.
When you love each other,
Please don’t forget sister’s poor fate.
I’ll go, yet stuffs will stay:
Here’re the lute, with old days’ incense.
In future, if you can
Play this lute, burn incense, and see.
If wind stirs up the leaves,
It’d mean that sis has returned home.
I can’t forget our bond,
Hope for my death to compensate.
After my death, please spray
Water to purify my soul.
Life’s like a broken bowl,
Still, there’s boundless adoration.
Love him hundred thounsands.
Sadly our love’s momentary.
Facing adversity,
I give up. What will be will be.
Oh Kim! My love! It is
From now on that I’ll betray you.”
Then Kiều collapses to
The ground, breathless, with cold fingers.